Her işletme belirli bir bölümde faaliyet gösterir. Yaratılan değerler birbirinden çok farklı olabilir. Ancak ortak özellik şudur: İşletmeler her zaman çeşitli üretim faktörlerini ( girdi) dönüştürerek ürün yada hizmet ( çıktı) elde ederler. İşte; her işletmenin bu çıktılardaki harcadığı çeşitli üretim faktörlerinin para ile ölçülebilen değerine o ürünün maliyeti denir.

Maliyet, ürün ya da hizmet için yapılmış giderlerin ve özverilerin toplamı veya bir mamul ya da hizmeti satın almak için elden çıkartılan nakit veya herhangi bir varlığın değeridir.

Bir işletmede ayrıntılı maliyetlerin hesaplanması için uygulanacak sistem, ürünün cinsine olduğu kadar, işletmenin büyüklüğüne, genel örgüt yapısına ve üretim tekniğine de sıkı sıkıya bağlıdır. Bu nedenle her işletme tarafından kullanılabilecek hazır reçete biçiminde maliyet sistemi yoktur. Her işletme kendi yapısal özellik ve gereksinimlerine en uygun sistemi kurmak, sürekli geliştirmek, değişen koşullara uydurmak zorundadır.

MALİYET ANALİZLERİ

Parçalara ayırmak, ayrıntıları tahlil anlamına gelen analiz, maliyete eklenince ve Maliyet analizi denilince, maliyeti oluşturan girdileri ürün içinde ayrıntılı olarak hesaplamak ve bilmek gündeme gelmektedir.

Maliyet Analizi; ürün maliyetini oluşturan girdilerin ham madde dışında - ki bu maliyet hesaplarında en kolay hesaplanabilenidir- direkt işçilikler, endirekt işçilikler, genel yönetim ya da genel üretim giderleri ve enerji gibi giderlerin ayrıntılı olarak hesaplanması ve irdelenmesidir.

Birçok küçük ve orta boyda işletmeleri olan KOBİ’lerde maliyetlerin ayrıntılarına pek fazla girilmediği, genelde toplam maliyetlerle kararların alındığı ve işlerin yürütüldüğü bilinmektedir. Nedeni araştırıldığında ayrıntıların pek de önemli olmadığı daha çok sonuçların önemi olduğu, bu işletmelerin bir çoğunda da üretim planlarına, verimlilik analizlerine fazla yer verilmediğinden kaynaklandığı gözlenmiştir.

Küreselleşen ya da globalleşen dünyamızda rekabetin kıyasıya yoğunlaştığı, saniye birimlerindeki iyileştirmelerin önem kazandığı göz önüne alınırsa maliyet ayrıntılarının bilinmesi son derece önemli hale gelir.

Bunun anlamını “başarı ayrıntılarda gizlidir” deyimi ile öz olarak açıklamak mümkündür.