Blaise Pascal (1623–1662) küçük yaşta kendini gösteren bir deha örneğidir. Henüz 12 yaşında iken, hiç geometri bilgisine sahip olmadığı halde daireler ve eşkenar üçgenler çizmeye başlayarak, bir üçgenin iç açılarının toplamının iki dik açıya eşit olduğunu kendi kendisine buldu. Avukat olan ve matematik ile çok ilgilenen babası, onun Latince ve Yunanca'yı iyice öğrenmeden matematiğe yönelmesini istemediğinden, bütün matematik kitaplarını saklayarak, Pascal'ın bu konu ile ilgilenmesini yasaklamıştı. Pascal çocukluğunda "geometri neyi inceler?" sorusunu babasına sormuş, o da "doğru biçimde şekiller çizmeyi ve şekillerin kısımları arasındaki ilişkileri inceler" demişti. İşte bu cevaba dayanarak gizli gizli geometri teoremleri kurmaya ve kanıtlamaya başladı. Sonunda babası onun yeteneğini anladı ve ona Eukleides'in Elementler'ini ve Apollonius'un Konikler'ini verdi. Dil derslerinden arta kalan boş zamanını bu kitapları okuyarak değerlendiren Pascal, 16 yaşında konikler üzerine bir eser yazdı. Bu eserin mükemmelliği karşısında, Descartes bunun Pascal kadar genç bir kimsenin eseri olduğuna inanmakta çok güçlük çekmişti. 19 yaşında, aritmetik işlemlerini mekanik olarak yapan bir hesap makinesi icat etti. Pascal yalnızca teorik bilimlerde değil, pratik ve deneysel bilimlerde de yetenekli ve orijinal idi. 23 yaşında, Torriçelli'nin (1608-1647) atmosfer basıncı ile ilgili çalışmasını incelemiş ve bir dağa çıkartılan barometredeki civa sütununun düştüğünü, yani yükseklerde hava basıncının azaldığını, civa sütununu hava basıncının tuttuğunu, yoksa Aristotelesçilerin söylediği gibi, tabiatın boşluktan nefret etmesinin rolü olmadığını göstermiştir. Diş ağrısından uyuyamadığı bir gece de rulet oyunu ve sikloid ile ilgili düşünceler üzerinde durmuş ve sikloid eğrisinin özelliklerini keşfetmiştir. Pascal, Fermat ile yazışarak olasılık teorisini kurmuş ve bir binom açılımında katsayıları vermiştir. "Pascal Üçgeni"nin keşfi de ona aittir. 25 yaşında iken kendisini felsefi ve dini düşüncelere adamıştır.
Torricelli deneyi üzerine eserler yazan ve bir hesap makinesini icad etmiş olan Pascal'ın temel eseri ölümünden sonra yayımlanmış olan Düşünceler'dir. O, 1654 yılında dini bir tecrübe yaşamış, hayatının bundan sonraki dönemine, bilimsel çalışmalarından çok, din ve Tanrı konusundaki görüş ve tartışmaları damgasını vurmuştur. Başka bir deyişle Pascal deist bir hümanizmin, rasyonel bir kuşkuculuğun ve özgür düşüncenin egemen olduğu bir çağda ve toplumda, Tanrı'nın ve tanrısal kayranın gerekliliğinive gücünü gösterme çabası içinde olmuştur.
Bu büyük Fransız matematikçisi kısa süren yaşamına karşın, matematik tarihinde vazgeçilmezler arasına adını yazdıracak kadar önemlidir. 1623 yılında Clermont'da doğan Blaise Pascal çok genç yaşlardan itibaren matematiğe olan ilgisi ve yeteneği sayesinde, hızlı bir ilerleme göstererek, yaşıtlarının çok ilerisindeki matematik konularıyla ilgilenmeye başlamıştır.
Descartes ve Fermat gibi çok ünlü ve Fransız matematiğine çok şeyler katan iki büyük bilginle aynı zamanı paylaşmak şansını bulabilmiştir. O'nlarla tanışmak ve görüşmek ve bazen de mektuplaşmak olanağı bulmuştur. Bu arada, bu gibi buluşmalarda ya da tanıştırmalarda yine Fransız MMersenne'in rolü de unutulmamalıdır.
Babası bir amatör matematikçiydi. Denilebilir ki, Pascal, matematik sevgisini ve ilk bilgileri ondan almış olmalıdır. Belli bir olgunluk yaşına gelince, babasıyla birlikte Paris'te bulunan "Mersenne AkademisF'ne kabul edileceklerdir. O'nun çalışmalarında zaman zaman fizikçi yönü de öne çıkmaktadır Nitekim Toriçelli tarafından yapılan deneylerin bir kısmını yakından izlemiştir. Kendisi de konu ya dahil olarak, barometre (basınç-ölçer) deneyini O da farklı yükseklikler için, özellikle 1648 de Puy de Döme'da yinelemiştir. Bu deneylerine ve bulgularına Traite du vide adındaki eserinde yer veriyordu. O ayrıca sıvılar-daki denge üzerine ve havanın ağırlığı ile ilgili olarak bazı çalışmalar yapıyor ve bunlara ait vardığı sonuçları çeşitli makalalerinde bilim dünyasına sunuyordu. Fizik ile çalışmaları bu gibi konularla oldukça sınırlıdır. O'nun esas çalışmaları, matematik ile ilgili olanlarıdır.
Matematiğe ilişkin çalışmalarını değişik alanlara yönlendirmiştir. Q bir yandan olasılık ile ilgileniyor, bir yandan da kendi adını verdiği hesap makinası için çalışıyordu. Bir taraftan da analizin bazı konularıyla ilgileniyordu. Henüz 16 yaşında olduğu bir sırada konikler ile ilgili çalışması dikkat çekiyordu. 1642-1643 yılı, O'nun, hesap makinasını icat ettiği yıllardır. Bu tamamen mekanik düzenekli ve sadece toplama ve çıkarma işlemlerini yapabilen basit bir düzenektir. Ancak dünya tarihinde, türü itibariyle bir ilk'tir.
Babası 1651 yılında öldü. Kızkardeşi bunun üzerine Port-Royal'e girerek rahibe olacaktır. Pascal bir bakıma yalnız bir insandır artık. O da zengin ve kibar çevrelere katılır. Burada çok özel insanlarla tanışmaya başlamıştır. Örneğin Roannez Dükü ve talih oyunları üzerine dikkatini yoğunlaştırmış Mere şövalyesi bunlardan ikisiydi. Pascal bu konudaki fikrini, "rastlantı geometriye döküle-bilir" şeklinde açıklayacak ve bir anda bu gibi kimselerin ilgi odağı olacaktır. O da böylece, çevresindeki bu kumarbazlar ve talih oyunculan yüzünden olasılık hesabına yönelecektir. İşte bu aşamada O'nun imdadına, O'nun adıyla anılan ünlü Pascal üçgeni yetişecektir. Bu üçgen bilindiği gibi bir aritmetik dizgedir, (a + b)n binom açılımındaki katsayıların oluşturduğu düzeneğe verilen bir addır. Bu aşağıda açıklanmıştır. Buradaki katsayıların varlığı ve oluşum kuralı yüzyıllar boyu bilinmektedir MÖ. sinde, Çin'lilerden başlayarak Türk ve İslam matematikçileri tarafından bulunmuş ve kullanılmıştır.
Bu kadar bilinen bir şeyin Pascal a-dına tescil edilmesi yanlışlığı, ya yukarıda sözü edildiği gibi bilim dışı ortamlarda bunu kullanarak işini görmesinden ya da Avrupa'nın kendine özgü anlayışından kaynaklanmaktadır.
(a + b)n açılımının katsayıları: n = 0 için 1 n = 1 için 1 1 n = 2için 1 2 1 n = 3 için 1 3 3 1 n = 4 için 1 4 6 4 1 n = 5için 1 5 10 10 5 1
şeklinde düzenlenmiş olacaktır. İşte bu şekilde oluşan bu dizge Pascal üçgeni admı almaktadır. Pascal bir ara yeni çalışmalara yö- neldi. Burada sikloit üzerine çalıştığı görülecektir. Daha sonra Leibniz' in de yararlanacağı, Traite des sinüs du auart du cercle Çeyrek çemberin sitıüsleri üzerine bir inceleme adlı eserinde bu çalışmalarından söz etmektedir. Bu eserinde sözünü ettiği en önemli buluşu ise karakteristik üçgen olmuştur. 31 yaşına girdiği 1654 yılında bu gibi çalışmalardan, tam da anlaşılamayan bir nedenle elini çekiyor ve 23 Kasım 1654 günü, daha önce kız-kardeşinin girmiş olduğu Port Ro-yal'e girerek, kendim tamamen dine adıyordu. Bu farklı yaşamında da bilimsel ça lışmalarına devam ettiği görülecektir. Bu çalışmaların sonunda, gerçek ten söz edilmeye değecek düzeyde ö nemli bir eser ortaya çıkıyordu. Bu eserin adı Pensees idi ; yani Düşünceler...
Bu kitabında yine matematikten ve özellikle olasılıktan söz eder.
Burada açıkladığı bazı kavramlar ileride de bu konuyla ilgileneni matematikçiler tarafından aynen kullanılacaktır. Bir oyunda, "matematik ümit ; fiyatın değerinin onu kazanmak olasılığıyla çarpımıdır", şeklindeki yargısı o gün için çok çarpıcı kabul edilmelidir.
Pascal için ebedi saadetin kıymeti "sonsuz"dur. Bu konuda şöyle düşünüyordu : "tam bir dini yaşam sürerek ebedi saadeti kazanmak ihtimali çok az olsa bile matematik ümit sonsuz olduğundan (sonsuzun sonlu bir kesiri yine sonsuzdur) bir yaşamın bu şekli mükafatlandınlacaktır. " Bu gibi görüşler içinde kaleme aldığı Pensees'de yaşam ile olasılığı bir arada tartıştığı görülmektedir. Ancak bu yapıtıyla birlikte artık sağlıklı bilgiler ürettiği kuşkulu görülmeye başlamıştır.
1658 yılında, bir hastalığa yakalandı. Uyku saatleri haricinde şiddetli baş ağrılarından şikayet etmeye başlamıştı. Böylece gittikçe artan şiddetli ağrılara katlanarak dört yıl geçirdi.
1662 yılının Haziran ayında, evini bir fakir aileye bağışlayarak, kızkardeşinin yanına giderek ona sığınacak ve kısa bir süre sonunda da ızdıraplar içinde kıvranarak ölecektir. Öldüğünde 39 yaşında bulunuyordu.